މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއިން މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކުރުމަށް ޤާނޫނީ ހަރުކަށި ބަދަލުތަކަކާއެކު ފަރުވާގެ ނިޒާމު ފުޅާކުރަނީ

ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން ފާހަގަކުރާ މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާ ދުވަހާ ގުޅިގެން، ރާއްޖޭގައި މި ވަބާ ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ޤާނޫނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނެސް، ފަރުވާގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ބާރުސްޕީޑުގައި ފަށައިފިއެވެ.

މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައަކީ ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އިޖުތިމާޢީ މައްސަލައަށްވާއިރު، މިކަން ހައްލުކުރުމަށް ދާޚިލީ ދާއިރާއިން މިހާރު ވަނީ ޚާއްޞަ އިސްކަމެއް ދީފައެވެ.

ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، 2025 ވަނަ އަހަރު އެކަނިވެސް މަސްތުވާތަކެތީގެ 2,065 މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައިވެއެވެ. މިއީ އެ އަހަރު ހުށަހެޅުނު ޖުމްލަ މައްސަލަތަކުގެ 17.1 އިންސައްތައެވެ. މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް ފުލުހުން 1,020 މައްސަލަ ބަލާފައިވާއިރު، ކަމާގުޅުންހުރި އިދާރާތަކުން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި 10,000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން މަސްތުވާތަކެތީގެ ތެރޭގައި އުޅެއެވެ. އަދި 2016 އާއި 2023 އާ ދެމެދު 14,800 އަށްވުރެ ގިނަ މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވާކަމަށް މޯލްޑިވްސް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސްގެ ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކައެވެ.

ޤާނޫނީ ބަދަލުތަކާއި ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް

މި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ޤާނޫނަށް ގެނައި ތިންވަނަ އިޞްލާޙު، 3 ޑިސެންބަރު 2025 ގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ ތަޞްދީޤު ކުރައްވާފައެވެ. މި އިޞްލާޙުގެ ދަށުން، ބޮޑެތި ޢަދަދުތަކުން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކުރާ މީހުންނަށް މަރުގެ އަދަބު ދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި 350 ގުރާމަށް ވުރެ ގިނަ ކެނަބިސް، 250 ގުރާމަށް ވުރެ ގިނަ ހެރޮއިން ނުވަތަ 100 ގުރާމަށް ވުރެ ގިނަ އެހެން މަސްތުވާ މާއްދާއެއް އެތެރެކުރުން ހިމެނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ޖިނާއީ ފައިދާގެ ގޮތުގައި ލިބޭ ފައިސާއާއި މުދާ ހިފެހެއްޓުމުގެ ބާރު ކޯޓުތަކަށް ދީ، ފިޔަވަޅުތައް ވަނީ ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. އަދި ކުޑަކަމުދާ އެއްޗެހި ދިނުމަށް އިންކާރުކުރާކަމަށް ބެލެވޭނެ ވަގުތު 12 ގަޑިއިރަށް ކުޑަކޮށް، އާ ޤަވާއިދުތަކެއްވެސް ވަނީ ޢާންމުކޮށްފައެވެ. މިދިޔަ ނޮވެންބަރު މަހު ފުލުހުން ހިންގި ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނެއްގައި 100 އަށް ވުރެ ގިނަ ތަން ބަލައި ފާސްކޮށް، ގޭންގުތަކުން ބޭނުންކުރާ ގިނަ ތަންތަން ބަންދުކޮށްފައިވެއެވެ.

ފަރުވާގެ ނިޒާމު ލާމަރުކަޒީކޮށް ފުޅާކުރުން

ސަރުކާރުގެ އަނެއް އަމާޒަކީ ފަރުވާގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާގައި ޖެހިފައިވާ މީހުން އަނބުރާ މުޖުތަމަޢަށް ގެނައުމެވެ. މިހާރު ރާއްޖޭގައި ހުރި 6 ރީހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގައި 570 އެއްހާ މީހުން ފަރުވާ ހޯދަމުންދާއިރު، ނޭޝަނަލް ޑްރަގް އެޖެންސީން ދަނީ ނ. ވެލިދޫ، ކ. ކާށިދޫ އަދި ލ. ގަމުގައި އައު ސެންޓަރުތައް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

މި މަސައްކަތުގެ ދަށުން، ފަރުވާ ހޯދާ މީހުންނަށް ވަޒީފާގެ ހުނަރުތައް ދަސްކޮށްދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައްވެސް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔުގަތައް ނައްތައިލައި، ފަރުވާގެ ނިޒާމު ފުޅާކޮށް، މި ވަބާއިން މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކޮށް، އެފަދަ ފަރާތްތަކަކީ މުޖުތަމަޢު ބަލައިގަންނަ ބަޔަކަށް ހެދުމެވެ.